header
Annemarie van Gaal

Annemarie van Gaal

Annemarie van Gaal (1962) richtte in Moskou een uitgeverij op, leidde onder andere de Telegraaf Tijdschriftengroep. Door haar optreden als investeerder in het programma Dragon’s Den en haar boeken en televisieprogramma’s over omgaan met geld, is zij op dit moment een van de bekendste zakenvrouwen in Nederland. Begrijp me goed, ze is niet de beste of de rijkste of de invloedrijkste zakenvrouw van Nederland, ze is de bekendste.

Het mooie van mediabekendheid is dat de persoon in kwestie een soort symbool en prototype voor een hele groep niet bekende mensen wordt. Als die groep dan ook nog een onderbelichte groep is zelfs een rolmodel. Zo konden menigten mensen hun emoties nauwelijks de baas toen Obama als eerste kleurling het presidentsambt bemachtigde. In hun ogen was het aantreden van de zwarte president een dijkdoorbraak die de weg opende voor andere kleurlingen: Als hij het kan, kan de rest het ook. Dat is natuurlijk niet zo. (De weg naar een samenleving waarin blank en zwart evenveel kansen krijgen is namelijk nog lang niet ten einde) Maar daar gaat het nu niet om. Want interessant is hoe een rolmodel eigenlijk werkt.

Het feit dat anderen inspiratie of hoop uit het leven van een rolmodel putten heeft te maken met één van de belangrijkste wetten die er bestaat: De wet van de identificatie. Wie houdt het droog bij het moedige hondje dat op het einde van de film toch nog overlijdt? Wie blijft rustig zitten bij het meisje in de horrorfilm die op het punt staat de deur met het monster te openen? Het maakt niks uit of we onszelf voorhouden dat ‘het toch niet echt is’, de emoties die de beelden oproepen zijn wel echt. Iedereen die zich laat inspireren door een rolmodel identificeert zich dus met die bewuste persoon.

En wat heeft dit alles nu met Annemarie van Gaal te maken? Laat ik het bekennen, ik vind haar inspirerend. Als je haar optreden analyseert zie je een vrouw in de veertig in een mooie jurk. Wie interviews met haar gelezen heeft weet dat ze een leven met ongekende hindernissen achter de rug heeft die ze glorieus heeft overwonnen. Haar uitstraling is tegenstrijdig: doordat haar zinnen aan het einde bijna standaard hoog eindigen, ze snel praat en daarbij haar hoofd vrij veel beweegt, komt ze kwetsbaar over. Helemaal niet de houwdegen die ze gezien haar staat van dienst toch ook wel moet zijn. Kleine gebaren zoals de omhoog gerichte kin waardoor ze haar nek laat zien, de beweeglijke handen en het zuidelijke accent versterken dit beeld. Toch zou niemand het durven haar weg te zetten als een kwetsbaar ‘meisje’. Haar reactie op een provocerende vraag van de interviewer verklaart denk ik waarom: van Gaal lacht vrijuit een hoge lach en geeft vervolgens zonder enige terughoudendheid antwoord. Niets in haar non-verbale signalen wijst op enige angst of spanning veroorzaakt door de gemene vraag. Hier is een vrouw te zien die zo sterk is dat ze volkomen transparant en authentiek durft te reageren. Wie onaantastbaar is durft z’n buik te laten zien. Ik zeg dat ze een rolmodel is.