(DO NOT) Fake it till you make it

Header image

Iedereen is dol op quick fixes. Wat zonder moeite kan, heeft de voorkeur boven hard werken. Dit verklaart voor een groot deel de hype die in presentatieland in opkomst is : de powerpose, oftewel: fake it till you make it.  Het lijkt een simpele oplossing voor een probleem waar veel sprekers mee worstelen: spanning en onzekerheid tijdens het presenteren.

Powerposes

Sociaal psychologe Amy Cuddy legt in haar veel bekeken TED praatje uit 2012 uit hoe onze binnenkant (hoe we ons voelen en hoe we onszelf waarnemen) gelinkt is met onze buitenkant (hoe we ons bewegen en gedragen). Zelfverzekerde mensen nemen veel ruimte in door breeduit te zitten en grote bewegingen te maken en onzekere mensen maken zich klein door hun lichaamsdelen zo dicht mogelijk naar zichzelf toe te trekken. Zo lezen we aan elkaars buitenkant af wat er van binnen bij iemand gebeurt.

Geest en lichaam zijn één

Grappig genoeg blijkt dit principe ook te werken als je het omdraait. Bij mensen die twee minuten een zogenaamde powerpose aannemen (dat zijn poses waarin je jezelf groot maakt), wordt er een aantoonbare stijging van het hormoon testosteron in het lichaam gesignaleerd. Dit hormoon wordt geassocieerd met zelfverzekerd en assertief gedrag. Met andere woorden, door jezelf een paar minuten in een grote, dominante en krachtige lichaamshouding te zetten, verandert je gevoel en de manier waarop je je omgeving ervaart. Onzekerheid maakt plaats voor assertiviteit. Gevoelens van onmacht maken plaats voor ontspanning en overtuiging van eigen kunnen. Hoe lang dit effect aanhoudt is nog niet helemaal duidelijk, maar Cuddy’s onderzoek levert het bewijs voor iets wat veel mensen intuïtief al wisten: geest en lichaam zijn niet te scheiden; ze reageren onwillekeurig op elkaar.

Ziedaar de quick fix. Waarom al die moeite doen om aan zelfvertrouwen te winnen als je ook een powerpose kunt doen vlak voor die moeilijke presentatie of die pittige vergadering? Toch denk ik dat er een paar flinke haken en ogen aan dit principe zitten.

Onzekerheid tijdens het presenteren

De belangrijkste oorzaak voor spanning rondom presentaties, voorstelrondje en sollicitatiegesprekken is wat wij de performance stand noemen. De performance stand is de houding waar gewone mensen inschieten als ze zich als een acteur gaan gedragen: vlak voor de presentatie zetten ze zich schrap, halen nog eens diep adem en schrapen ze hun keel; nog even zij zijn aan de beurt en ze gaan enorm hun best doen. Eenmaal in deze performancestand, bekijken ze zichzelf door de ogen van het publiek: “Hoe zie ik er uit en waar laat ik m’n handen?” of “Waarom zeg ik toch de hele tijd uh?”. In plaats van zich te richten op de communicatie met de ander regisseren ze zichzelf en proberen ze stem, bewegingen en expressie zo goed mogelijk aan te sturen.

Dit bewust aansturen gebeurt in een deel van het brein dat we het werkgeheugen noemen. Helaas is de ruimte in het werkgeheugen maar heel beperkt en is het daardoor niet geschikt om zulke complexe processen aan te sturen. Hierdoor ontstaat een verschijnsel dat bewegingswetenschappers explicit monitoring oftewel verlamming door over-analyse noemen. Beweging, ademhaling en spraak: alles functioneert moeizamer als het werkgeheugen overvraagd wordt.

Gorillastandje

Terug naar de powerpose. Mensen die voorafgaand aan een presentatie in het wc-hokje wiebelend op de wc-bril nog even gorillastandjes uitvoeren hebben een grote kans zichzelf in de performance stand te zetten. Ze zijn sterk gericht op zichzelf en op hoe ze overkomen. De meeste professionals die ik tegenkom – de geboren acteurs daargelaten – floreren niet in deze stand. Integendeel: hoe meer ze hun best doen om goed over te komen, hoe vlakker en houteriger hun presentatie wordt.

Mijn advies is dan ook om te stoppen met het aansturen van de buitenkant. Gedraag je niet als een acteur: je bent het namelijk niet. Je bent een professional die regelmatig inhoud en ervaringen deelt met collega’s en daar hoef je gelukkig niet voor te kunnen acteren.

Binnenkant managen

Maar wat dan wel? Er moet toch een manier zijn om spanningen te lijf te gaan en optimaal te presteren? Mijn advies is om wel degelijk gebruik te maken van de koppeling tussen lichaam en geest, maar je te richten op het managen van die binnenkant. Heb je je mindset op orde, dan volgt de buitenkant vanzelf.Het goede nieuws over werken aan je binnenkant is dat het effect beduidend duurzamer is dan de quick fixes aan je buitenkant. Maar het kost wel wat meer werk en moeite. Helaas: ‘No pain, no gain’. Jammer wel eigenlijk.


Meer over uitstraling en zelfmanagement vind je in onze training Zelfpresentatie

Blog preview

Rommel je eens door je presentatie heen

Natalie Holwerda-Mieras
8 mei 2019
Blog preview

Vijf redenen waarom je publiek afhaakt tijdens je presentatie

Natalie Holwerda-Mieras
12 februari 2019
Blog preview

Ben jij een thermometer of een thermostaat?

Farah Nobbe
9 augustus 2019
Blog preview

Hoe schrijf je een grafrede?

Natalie Holwerda-Mieras
8 februari 2019
Blog preview

Waarom Rob Jetten zoveel weerstand oproept

Natalie Holwerda-Mieras
22 oktober 2018
Blog preview

Waarom het goed is voor je carrière om af en toe koffie te morsen

Farah Nobbe
27 augustus 2018
Blog preview

Wat wij kunnen leren van Trumps meest duistere truukjes

Farah Nobbe
24 december 2018
Blog preview

Het geheime wondermiddeltje tegen jouw presentatie chagrijn

Farah Nobbe
11 oktober 2018
Blog preview

Dit effect heeft een glimlach op jouw eerste indruk

Farah Nobbe
27 augustus 2018
Blog preview

Wat ons zo raakt in de heldenreis van Maarten van der Weijden

Natalie Holwerda-Mieras
28 augustus 2018
Blog preview

5 Tips over wat te doen als jouw publiek ongeïnteresseerd is

Farah Nobbe
23 augustus 2018
Blog preview

De drie meest hardnekkige misverstanden over Spreekangst

Farah Nobbe
17 september 2017
Blog preview

Niemand houdt van slijmen. Maar op deze manier helpt het je toch

Farah Nobbe
1 september 2017
Blog preview

Hoe jouw goed bedoelde woorden een dramatisch effect kunnen hebben

Natalie Holwerda-Mieras
4 mei 2017
Blog preview

Hakkelen, stotteren en zweten. Waarom een presentatie geven soms zo moeizaam gaat

Farah Nobbe
18 april 2017
Blog preview

Hoe maak ik een presentatie? En wat Roodkapje ons daarbij kan leren

Natalie Holwerda-Mieras
4 april 2017
Blog preview

Praat van achter uit je hoofd

Farah Nobbe
16 januari 2017
Blog preview

Recept: zo maak je een gloedvolle nieuwjaarsspeech

Natalie Holwerda-Mieras
16 januari 2017
Blog preview

Overtuigend presenteren: dit kun je leren van de BN'ers

Farah Nobbe
12 januari 2017
Blog preview

4 Failproof adviezen tegen presentatie zenuwen

Farah Nobbe
4 juli 2016
Blog preview

Opeens gaat het licht aan: de kracht van metaforen

Natalie Holwerda-Mieras
1 juli 2016
Blog preview

Applaus en hoe het zit met de bizarre 8 seconden regel

Farah Nobbe
1 juli 2016
Blog preview

Zo maak je indruk op je publiek met je PowerPoint slides

Farah Nobbe
30 juni 2016
Blog preview

Het verbijsterende Bokito gedrag van Berlusconi en andere bazen

Farah Nobbe
22 januari 2016
Blog preview

Boos publiek: waarom Steenbergen niet had gehoeven

Farah Nobbe
29 oktober 2015
Blog preview

De bijzondere presentatietechnieken van Mark Zuckerberg

Natalie Holwerda-Mieras
30 juni 2015
Blog preview

Helpen pillen tegen spreekangst?

Farah Nobbe
3 mei 2015
Blog preview

Hoe lang mag een presentatie eigenlijk duren? Dit is wat de wetenschap erover zegt

Farah Nobbe
26 september 2019