Ook wij houden rekening met Corona en zullen een aantal trainingen verzetten. Meer informatie.

Spreekangst overwinnen: de ultieme handleiding

Header image

Je moet presentaties geven binnen je werk en daar zie je enorm tegenop. Het liefst zou je het vermijden, maar soms kom je er gewoonweg niet onderuit: je werk vereist dat je presenteert.

Waarom heb je zo’n last van spanning en wat kun je doen om je spreekangst te overwinnen?

Allereerst, je bent hier op de website van Nobbe Mieras trainingen, specialist op het gebied van presenteren. Wij weten alles over spreken en dus ook over spreekangst. En nog veel belangrijker, we weten hoe je van je spreekangst afkomt.

In dit artikel leggen we je uit wat spreekangst precies is en hoe het ontstaat. Alleen al het snappen wat er aan de hand is en waarom je zo veel spanning ervaart voordat je gaat presenteren zal je verder op weg helpen. Het lezen van dit artikel kost je zo’n 10 tot 15 minuten.

Maar we leggen je niet alleen uit wat spreekangst is, we leggen je ook uit hoe je je spreekangst overwint. We laten je zien welke methodes niet werken of de spreekangst zelfs vergroten. Maar we geven je ook een realistisch beeld van de verbetering die mogelijk is.

Kortom, we leggen je uit

  • hoe je kunt weten of je zelf spreekangst heb
  • wat de kenmerken van spreekangst zijn
  • wanneer spreekangst ontstaat
  • wat de oorzaak van spreekangst is
  • wat spreekangst verergert
  • wat je kunt doen om definitief van je spreekangst af te komen

Wat is spreekangst

Spreekangst is heel simpel een verhoogde spanning voorafgaand en/of tijdens het geven van een presentatie, speech of praatje.
Voorafgaand merk je dat doordat je niet kunt stoppen met malen en het afspelen van rampscenario’s. Het kan zijn dat je de avond voor de presentatie niet goed slaapt en onrustig bent.

De dag van de presentatie zelf ben je gespannen. Je hebt een verhoogde hartslag en iedere keer als je aan de presentatie denkt voel je gefladder in je buik. Vooral vlak voor of tijdens de eerste momenten van de presentatie ervaar je extreme fysieke spanning.

Je hebt een droge mond, je adem zit heel hoog waardoor je stem bibbert of overslaat. Je kunt last hebben van trillende handen of ledematen.

Het is voor mensen met presentatie angst lastig om hun publiek goed te zien. Meestal voelt het alsof er zich een kortsluiting in hun hoofd afspeelt waardoor ze niet meer goed kunnen nadenken en waarnemen. Al met al voelt spreekangst als extreme paniek.

"Al met al voelt spreekangst als extreme paniek."

Verschillende patronen

Er bestaan verschillende patronen in het verloop van de spanning. Eén variant is dat de spanning tijdens de presentatie afneemt.
Bij vragen uit het publiek voelt deze spreker zich zelfs redelijk ontspannen.

Een andere veel voorkomende variant is de spreker bij wie de spanning halverwege de presentatie een beetje afneemt, om weer heel heftig op te vlammen tijdens het vragenrondje.

Na afloop van de presentatie

Na afloop van de presentatie ervaar je vermoeidheid. Soms reageert het lichaam op de inspanning door een heftige hoofdpijn en een gevoel van uitputting. Veel sprekers beschrijven een gevoel van spijt: eigenlijk zou presenteren best leuk kunnen zijn, als die verlammende angst aan het begin van de presentatie er maar niet zou zijn.

Heb ik spreekangst?

Veel klanten van ons bellen ons met de vraag of wij kunnen inschatten of ze spreekangst hebben. Ze ervaren spanning, maar vragen zich af of dit normaal is en of ze het gewoon moeten accepteren.

Laten we beginnen met de zeggen dat presenteren een andere activiteit is dan op de bank televisie kijken. Eén op één met iemand praten zorgt er al voor dat je in een verhoogde staat van alertheid verkeert, omdat je geacht wordt terug te praten. Een presentatie of een praatje is communiceren met een hele groep mensen tegelijkertijd, dus vraagt daarmee nog meer alertheid.

Het is dus normaal om meer adrenaline te ervaren tijdens het spreken in het openbaar. De vraag is alleen: wanneer is het gezonde spanning en wanneer wordt het spreekangst?

Wij hanteren een simpel en doeltreffend trucje om hier achter te komen: de zogenaamde ziekenhuis methode’. Iedereen die wel eens op de Eerste Hulp terecht gekomen is kent de volgende vraag: “Heeft u pijn? Zo ja, geeft u die pijn dan eens een cijfer van 0 tot en met 10?”

william-warby-WahfNoqbYnM-unsplash.jpg

Best lastig om zo’n vraag te beantwoorden. Klopt het cijfer wat ik aangeef wel? Overdrijf ik niet, onderschat ik het niet?

En natuurlijk is het cijfer wat je geeft volstrekt subjectief (pijn is niet objectief te meten). Maar toch geven de antwoorden voor het medisch personeel voldoende indicatie om er op te kunnen handelen.

Met het vaststellen of je spreekangst hebt geldt dit precies zo.

Stel jezelf de vraag hoe hoog je spanning is voor een presentatie en scoor die spanning alsof het een rapportcijfer is.

Een nul staat daarbij voor een totaal gebrek aan spanning. Een tien staat voor een onhoudbare spanning waarbij je zo’n beetje afgevoerd moet worden van ellende.

Gezonde of ongezonde spanning?

Wij hebben deze vraag om de spanning te scoren natuurlijk al heel vaak aan klanten gesteld. Oók aan mensen zonder spreekangst. Wat blijkt: een spanningsniveau rond de 4 bij het spreken in het openbaar is heel normaal.

Alles tot en met spanningsscore 5 wordt door deelnemers nog als ‘gezonde spanning’ gelabeld. Vanaf spanningsscore 6 beginnen klanten echt last te krijgen van hun spanning. Ze geven aan dat ze er minder goed door gaan presteren.

Een handige richtlijn om er achter te komen of je spreekangst hebt is om te kijken hoe vaak en hoe lang je spanningsscores rond de 8 hebt. Als je vaak spanning 8, 9 of 10 scoort kun je ervan uitgaan dat je in de categorie spreekangst valt.

"Als je vaak spanning 8, 9 of 10 scoort kun je ervan uitgaan dat je in de categorie spreekangst valt,"

Wanneer ontstaat spreekangst?

Een deel van de deelnemers aan onze spreekangst trainingen geeft aan dat ze zich een specifiek moment herinneren waarop hun spreekangst voor het eerst de kop opstak. Dat kan lang terug gaan. Zo vertellen deelnemers soms schrijnende verhalen over onhandige docenten op de middelbare school waar ze door voor gek gezet zijn.

national-cancer-institute-N_aihp118p8-unsplash (1).jpg

Maar heel vaak valt er niet een heel specifiek moment aan te wijzen waarop spreekangst is ontstaan en is het meer een sluipend proces geweest van steeds meer op gaan zien tegen spreken voor groepen.

Wat bijna iedere deelnemer wel aangeeft is dat ze denken dat er iets raars met ze aan de hand is. Onze klanten zijn in het algemeen goed functionerende, succesvolle professionals met een HBO-plus profiel. Hierdoor vragen ze zich af hoe het kan dat ze dit aspect, ook na heel veel moeite, niet onder controle krijgen.

Sommige deelnemers hebben er al verschillende boeken over gelezen en sommige zijn er zelfs al voor naar een therapeut geweest waarmee ze hun jeugd doorgespit hebben. En toch is hun spreekangst niet over, sterker nog, ze merken vaak dat de spanning door de jaren toeneemt.

De conclusie die ze dan trekken is dat dit toch wel een heel diep en hardnekkig probleem in hun persoonlijkheid moet zijn. Ze vinden het lastig om te (durven) geloven dat ze hier door middel van training wel van af kunnen komen.

Toch is dat wel de boodschap die we voor ze hebben. Wij weten uit ervaring dat het oplossen van spreekangst relatief simpel is. Het kost wel een investering in tijd en energie, maar wat er moet gebeuren is niet heel ingewikkeld. Feitelijk is het een kwestie van het aanleren van nieuwe strategieën.

"Wij weten uit ervaring dat het oplossen van spreekangst relatief simpel is."

We kunnen ons voorstellen dat dit ook voor jou lastig te geloven is. Daarom beginnen we bij het begin.

Laten we je uitleggen wat spreekangst eigenlijk is.

Wat is spreekangst?

Spreekangst ontstaat als er twee verkeerde strategieën gecombineerd worden. Er moet sprake zijn van een verkeerde aandachtsverdeling en dat moet gecombineerd worden met negatieve verwachtingen.

Voeg deze twee elementen bij elkaar en er ontstaat spreekangst. We leggen je eerst de verkeerde aandachtsverdeling uit.

Verkeerde aandachtsverdeling

Aandacht kan maar op één plek tegelijkertijd zijn. Mensen hebben wel de illusie dat ze kunnen multi-tasken, maar wat ze dan meestal doen is heel snel heen en weer schuiven met hun aandacht.

Zo is het ook met je aandacht tijdens het presenteren. Je denkt dat je je aandacht verdeelt, maar eigenlijk schuif je de hele tijd heen en weer tussen aandacht voor jezelf, voor je verhaal en voor je publiek. Als je na afloop van een gesprek of een presentatie zou scoren waar je met je aandacht geweest bent, kun je gemiddeldes aangeven.

Het kan zijn dat je voornamelijk bij jezelf geweest bent. Of bij je verhaal, of natuurlijk bij de ander, bij je publiek.

Nu is het zo dat we er op gebouwd zijn om tijdens communicatie het meest met ons aandacht bij de ander te zijn.

"We zijn er op gebouwd om tijdens communicatie het meest met ons aandacht bij de ander te zijn."

Ga maar na: bij een leuk gesprek ben je niet zo zeer bezig met hoe je overkomt, maar veel meer met het afstemmen en reageren op de ander. Als dit het geval is heb je het gevoel dat het allemaal vanzelf gaat.

Wat we daarentegen als heel onprettig ervaren is als we ons vaak bewust zijn van onszelf tijdens een gesprek of een presentatie. We noemen dit ‘verhoogd zelfbewustzijn’.

Zodra we te veel met onze aandacht bij onszelf of bij ons verhaal zijn, ontstaat er een verschijnsel wat in de literatuur ook wel ‘choke’ wordt genoemd.

Zonder al te veel in de details te duiken: als we onze aandacht op de verkeerde zaken richten zetten we ons werkgeheugen te hard aan het werk. Hierdoor ervaren we meer spierspanning en vertragen onze automatische processen waardoor het voelt alsof we verstarren en een soort mini-kortsluiting in ons systeem krijgen.

Niet prettig dus en iets wat je liever wil vermijden. Toch schieten we vrij gemakkelijk in de modus waarin we te veel op onszelf of op ons verhaal gaan letten. Hier zijn verschillende oorzaken voor. Soms omdat je een verkeerde strategie hanteert in de voorbereiding van je presentaties.

Voorbereiding en spreekangst

Sommige mensen bereiden zich op een presentatie voor alsof ze een acteur zijn. Ze repeteren zich helemaal de blubber en leren iedere zin, inclusief intonatie uit hun hoofd. Daar bovenop proberen ze na al die repetitie er ook nog eens uit te zien alsof ze spontaan een verhaal vertellen.

Ze bereiden zich voor alsof ze een acteur zijn die een voorstelling gaat geven, terwijl ze er niet uit willen zien als een acteur die een voorstelling geeft. Moeilijk en een recept voor een verhoogde aandacht op zichzelf.

lha3-2.jpg

Het kan ook zijn dat je je wel met steekwoorden voorbereidt, maar dat je te weinig overzicht hebt op de structuur van je verhaal. Je bent hierdoor te weinig uitgezoomd op je verhaal en je verdwaalt snel. Je slaat zijpaden in en raakt je lijn kwijt. Halverwege zie je door de bomen het bos niet meer en hierdoor raak je in paniek.

We zien ook nog een andere categorie die door de voorbereiding vastloopt: de perfectionisten. Dit zijn deelnemers die alles perfect doen willen doen. Zo staan zichzelf niet toe om ‘uh’ te zeggen of even na te denken.

Toastmasters, ademhalingsoefeningen en mindfulness

Zoals gezegd bereiden sommige mensen zich op een presentatie voor alsof ze een acteur zijn. Dit wordt nog een beetje erger als ze een op Amerikaanse leest geschoeide training zoals ‘Toastmasters’ gevolgd hebben die ze geleerd heeft om zich op presentaties voor te bereiden alsof ze een acteur zijn. Tijdens bijeenkomsten leer je om prachtige presentaties te houden en turft het publiek hoe vaak je 'uh' zegt.

Niks ten nadele van een club of een methodiek á la Toastmasters, maar als je gevoelig bent voor spreekangst is ons advies om je hier verre van te houden: het zorgt voor een verhoogde aandacht op jezelf.

dorota-dylka-Y6nFvt1ebyw-unsplash.jpg

Hetzelfde advies geven we je voor het doen van ademhalingsoefeningen, ontspanningsmeditaties en andere op jezelf gerichte acties voorafgaand aan een presentatie. Op zich allemaal helemaal prima, maar het grote probleem van mensen met spreekangst is dat ze al te veel op zichzelf of hun verhaal letten. Nog een beetje extra aandacht voor je ademhaling helpt je dan van de regen in de drup.

Iedereen heeft wel eens spanning

Een verkeerde aandachtsverdeling is dus killing voor je ontspanning. Toch heeft niet iedereen met een verkeerde aandachtsverdeling ook meteen spreekangst. Iedereen heeft namelijk wel eens last van een verhoogd zelfbewustzijn.

Je houdt een praatje en opeens zie je de directeur op de eerste rij zitten. Of je bent aan het woord tijdens een vergadering en plotseling hoor je jezelf praten. Niet per se prettig, maar voor de meeste mensen niet onoverkomelijk.

Waarom is een verkeerde aandachtsverdeling voor de één een kort moment van ongemak en ontwikkelt iemand anders spreekangst?

Om echt spreekangst te ontwikkelen moet een verkeerde aandachtsverdeling gecombineerd worden met een ander verschijnsel: negatieve verwachtingen.

"Om echt spreekangst te ontwikkelen moet een verkeerde aandachtsverdeling gecombineerd worden met een ander verschijnsel: negatieve verwachtingen."

Negatieve verwachtingen

Iedereen heeft filmpjes, plaatjes en associaties bij dingen die te gebeuren staan. Dat kan heel specifiek zijn van een gebeurtenis zoals een bepaalde vergadering (bweuh, volle agenda, wordt heel saai).

Maar ook algemene routineuze handelingen (ik loop naar de auto en ik verwacht dat dat gaat lukken, dat de stoep me gaat houden en dat ik heelhuids aankom).

Als je mensen met spreekangst vraagt naar de film die ze in hun hoofd afspelen als ze zichzelf voor een groep zien staan, dan hoor je ze zonder uitzondering heftige, negatieve en sombere gebeurtenissen beschrijven.

Logisch natuurlijk omdat ze in het verleden geen bijster leuke ervaringen met het presenteren hebben gehad. Maar dus ook niet vreemd dat ons lichaam gealarmeerd (met spanning) reageert op zulke negatieve verwachtingen.

nick-fewings-br9D5K3UTRQ-unsplash.jpg

De negatieve verwachtingen, de sombere beelden hebben als het ware een weggetje in je hersenen aangelegd. Hoe vaker je dit weggetje bewandelt, hoe breder de weg wordt. Uiteindelijk wordt het weggetje een snelweg en zorgt alleen het woord 'presentatie' al voor een verhoogde hartslag.

Vermijden

Een logische reactie op deze automatische spanningsreactie is om presentaties te gaan vermijden. Zodra je gevraagd wordt voor een presentatie schuif je je collega naar voren of je doet alsof je geen tijd hebt. In het ergste geval meld je je ziek. Alles om maar onder die presentatie uit te komen.

Helaas blijkt er een sterk verband te bestaan tussen vermijdingsgedrag en het oplopen van spanning.

"Helaas blijkt er een sterk verband te bestaan tussen vermijdingsgedrag en het oplopen van spanning."

Door situaties te vermijden geef je je systeem eigenlijk het signaal dat je verwacht de situatie niet goed aan te kunnen. Wat er vervolgens weer voor zorgt dat de ‘spannings snelweg’ in je hersenen nog een stukje beter geasfalteerd wordt.

Interessant allemaal en goed om te weten waar jouw spreekangst nu eigenlijk vandaan komt, maar waarschijnlijk wil jij weten of het mogelijk is om je spreekangst te overwinnen. We hebben goed nieuws: ja, dat is zeker mogelijk.

Je kunt je spreekangst overwinnen

Iedereen die wel eens een spanningsniveau 8 of hoger heeft ervaren tijdens een presentatie zal het beamen: dat voelt tamelijk indrukwekkend. Sterker nog, soms is het presenteren met spreekangst ronduit een traumatische gebeurtenis.

Daarnaast lopen veel mensen al geruime tijd te tobben met hun probleem. Ze hebben álle verstandige dingen al tegen zichzelf gezegd: “Stel je niet zo aan, er is niks aan de hand, het publiek eet je niet op.” Maar op een of andere manier helpt het allemaal niks.

Hierdoor concluderen veel mensen die ons benaderen dat het waarschijnlijk een verloren zaak is. Als ze na zoveel tijd en moeite geen vooruitgang maken zal het wel een soort persoonlijkheidskronkel zijn. Te ingewikkeld en te moeilijk om zo maar op te lossen denken ze.

De eerste uitdaging waar wij dan voor staan is klanten ervan overtuigen dat spreekangst niet heel ingewikkeld is.

Wij beweren dat spreekangst in principe niets anders is dan het hanteren van verkeerde strategieën.

"Wij beweren dat spreekangst in principe niets anders is dan het hanteren van verkeerde strategieën."

Dus als je het spannend vindt om voor een groep te staan moet je niet zo zeer op zoek naar de krochten van je ziel, maar een paar nieuwe strategieën aanleren en die consequent gaan toepassen.

Wat? Hoor ik je denken? Is het zo simpel?

Is spreekangst overwinnen moeilijk?

Let wel, daarmee zeggen we niet dat het overwinnen van spreekangst ‘makkelijk’ is in de zin van één aanraking van een magische toverstok en alles is gefixt. De nieuwe strategieën die je moet toepassen zijn simpel, maar je moet er wel serieus werk in steken om ze te oefenen.

Vergelijk het maar met leren fietsen.

Iedereen die geen motorisch mankement heeft kan leren fietsen. In die zin is fietsen niet heel moeilijk. Maar je moet wel oefenen om het onder de knie te krijgen.

jordan-sanchez-Vbzx-yy5FoA-unsplash.jpg

Daarom geloven wij eerlijk gezegd niet in goeroe methodieken die je beloven dat je in een half uur van je spreekangst af bent. Het kan natuurlijk wel, alles kan. Wijzelf hebben het welgeteld één keer meegemaakt dat een deelnemer aan een spreekangst training na de uitleg zei: “O.k., ik snap je uitleg. Bedankt. Ik ben van m’n spreekangst af.” En er inderdaad vanaf was.

Heel tof, maar niet gebruikelijk. Omdat iedereen met spreekangst een flinke ‘spanningssnelweg’ in z’n hersenen heeft aangelegd, duurt het vaak even voordat er een nieuw weggetje ingesleten is.

Maar, als je bereidt bent om:

1. Te stoppen met vermijden en het geven van presentaties aan te gaan
2. Je oude strategieën op te geven en nieuwe te gaan hanteren
3. Veilig maar consequent te oefenen met je nieuwe strategieën

Dan durven wij te zeggen dat het heel waarschijnlijk is van je spreekangst afkomt.

We realiseren ons goed dat dit best een boude uitspraak is. Toch durven we het zeggen omdat dit is wat we in onze praktijk zien. De deelnemers die het aangaan en de goeie strategieën toepassen behalen bijna altijd resultaat.

Wanneer heb je je spreekangst overwonnen?

In onze definitie is ‘resultaat behalen’ trouwens dat je van spanningsniveau 8 of hoger terugzakt naar een gemiddelde spanning van onder de 5. Zoals we al eerder zeiden, presenteren is niet hetzelfde als op de bank liggen, dus spanningsniveau 4 mag best.

En een incidentele golf van spanning richting 8 mag ook zelfs. Iedereen, dus ook een spreker zonder spreekangst, heeft wel eens last van verhoogde spanning: je ziet een kritische collega op de eerste rij zitten en je schrikt. Of je hebt een slechte dag en komt niet lekker uit je woorden.

Kan allemaal, maar als het goed is blijft dit golfje spanning door het hanteren van positieve verwachtingen beperkt tot een kort moment en lukt het je om je aandacht weer op het publiek te richten in plaats van op jezelf.

Voor sommige mensen is het lastig om spreekangst te overwinnen

Lukt het dan áltijd om van je spreekangst af te komen?

Nee, helaas niet. Soms is er meer aan de hand dan het hanteren van verkeerde strategieën tijdens het presenteren.

Het kan zijn dat je last hebt van een persoonlijkheidsstoornis, of kampt met andersoortige angststoornissen zoals PTSS. In dat geval is spreekangst onderdeel van een bredere problematiek.

Dat wil trouwens niet zeggen dat als je hier mee te maken hebt, je helemaal niets aan je spreekangst kunt doen. Wij zien in onze praktijk regelmatig dat deelnemers met een dusdanige achtergrond (na goed overleg met hun reguliere behandelaars) kiezen voor een spreekangst training. Omdat hun basisniveau spanning vaak vrij hoog is zien we dan dat hun spreekangst niet helemaal tot spanning 4 terugzakt, maar wel een paar punten lager uitkomt. En een paar punten minder spanning kan soms wel het verschil maken.

Dan is er nog een andere categorie mensen die het meestal niet lukt om van de spreekangst af te komen.

En dat zijn de mensen die niet oefenen.

Eerder in dit artikel vergeleken we het bestrijden van spreekangst met leren fietsen. Niet heel ingewikkeld, maar als je niet op de fiets springt ga je het niet leren.

Wat moet ik doen om van mijn spreekangst af te komen?

Goed dan, we gaan zoals beloofd een paar handreikingen doen waarmee je een paar punten in spanning kunt zakken.

Zoals we al eerder uitlegden is de oorzaak voor spreekangst een combinatie van:

1. verkeerde aandachtsverdeling
2. negatieve verwachtingen

Dus het eerste wat je nu te doen staat is zorgen dat je in de juiste aandachtsverdeling zit tijdens het presenteren. Dat betekent dat je zult moeten onderzoeken wat er voor zorgt dat je té veel op jezelf of je verhaal gaat zitten letten.

Voorbereiding

Een verkeerde aandachtsverdeling begint vaak al in de voorbereiding: je schrijft je verhaal te gedetailleerd uit en je oefent verkeerd (bv. voor de spiegel). Hierdoor zet je jezelf in de ‘performance-stand’ van een acteur. Dit zorgt bij bijna iedereen voor spanning. Niet aan te bevelen dus.

Zorg daarom dat je je zodanig voorbereid dat je wél grip heb op je verhaal, maar niet te veel op detailniveau (wij noemen dat woordniveau) terecht komt. Het gaat erom dat je je eigen verhaal logisch en overzichtelijk gaat vinden in de voorbereiding, zonder dat je teksten uit je hoofd gaat leren.

Verdeel je verhaal in segmenten en noteer die segmenten in steekwoorden. Je moet in één oogopslag kunnen zien wat het verloop van je verhaal is.

Storydesign

Als je meer wilt weten over hoe presentaties handig en snel ontwerpt en voorbereidt raden we je aan om ons boek Storydesign te lezen. De meeste bibliotheken hebben wel exemplaar staan wat je kunt lenen.

boek schemaatjes.jpg

De Storydesign methodiek is echt niet moeilijk en je presentaties worden er enorm veel beter van. En doordat je overzicht en grip hebt zul je veel minder geneigd zijn om tijdens het presenteren te veel met je verhaal bezig te zijn.

Interactie

Nog een manier om van een verkeerde aandachtsverdeling af te komen is door structureel en vanaf het begin interactie in je presentatie op te zoeken. Het is een vervelende misvatting dat je monologen moet houden voor je publiek waarbij je niet een keer mag haperen of nadenken.

"Het is een vervelende misvatting dat je monologen moet houden voor je publiek waarbij je niet een keer mag haperen of nadenken."

De meeste presentaties zijn bedoeld om je publiek te faciliteren met kennis die in jouw hoofd zit. (NB: we hebben het hier uitdrukkelijk over presentaties, speeches zijn weer een verhaal apart)
Dat hoeft echt niet in een lange eenzame monoloog. Betrek je publiek vanaf het begin bij je verhaal, stel ze vragen, zoek de dialoog op. Zorg dat je in een stand terecht komt die je ook hanteert als je met mensen één op één praat (dit noemen we de 'praten met stand').

friends-meetings-event-people.jpg

Zodra je de interactie opzoekt richt je je aandacht op de ander. En aandacht die bij je publiek is, kan niet bij jezelf zijn waardoor je minder risico op ‘choke’ hebt.

Negatieve verwachtingen

Naast dat je zorgt dat je in de juiste aandachtsverdeling terecht komt, is het belangrijk om je negatieve verwachtingen aan te pakken.

Aanloopspanning (slecht slapen, piekeren etc.) is een duidelijk symptoom van het hebben van negatieve verwachtingen. Breng allereerst in kaart welke film je eigenlijk ziet als je aan presenteren denkt. Zie je jezelf hakkelen en zweten? Zie je boos publiek wat je kritisch zit aan te staren en geen boe of bah zegt?

Als je weet welke film je precies ziet is het zaak te onderzoeken wat de realiteit van dit scenario is. Welke aannames doe je die niet realistisch zijn? Als je denkt dat iedereen er op uit is om jou onder uit te schoffelen, dan is het niet gek dat je spanning hebt voor een presentatie.

"Welke aannames doe je die niet realistisch zijn?"

Als je vindt dat je een antwoord moet hebben op iedere detailvraag die er zou kunnen leven in het publiek, stel je behoorlijk onrealistische eisen aan je zelf.

Visualisaties

Het rationeel bijstellen van aannames is een belangrijke eerste stap. Maar het is vaak nog niet genoeg om je negatieve verwachtingen helemaal om te buigen. Je hebt immers een snelweg in je hoofd aangelegd die niet zo maar verdwijnt.

Wij werken in onze praktijk met visualisaties die de ‘spannings snelweg’ in je hoofd aanpakken. In deze blog over visualiseren lees je meer over hoe dit werkt.

Kortgezegd helpt het als je bewust presentatiemomenten visualiseert waarbij je hele positieve ervaringen opdoet: je publiek is aardig, de sfeer is goed en jij bent reuze ontspannen.

Misschien denk je dat dat visualiseren simplistisch klinkt, maar wij zien dat deelnemers in onze praktijk er vaak wat schoorvoetend aan beginnen en dan verrast zijn door de resultaten die ze er mee behalen. Ook hier is het wel een kwestie van oefenen. Elke dag 10 minuten visualiseren verandert wezenlijk iets in de beelden die je hebt van het presenteren.

Elke dag 10 minuten visualiseren.

Hm...dat is best een hoop werk. Kan het ook sneller? Is er ook een shortcut?

Is er ook een shortcut? Oftewel, kan ik ook een pilletje slikken?

Iedereen die naar de huisarts gaat met klachten rondom spreekangst krijgt standaard bètablokkers mee naar huis. Dat zijn pilletjes die een verhoogde hartslag voorkomen waardoor je minder last hebt van fysieke verschijnselen.

Werkt dat? Jazeker. Tot op zekere hoogte.

Vooral als je maar heel incidenteel moet presenteren en zeker weet dat je nooit bij verrassing het woord hoeft te voeren is het best een aanlokkelijke optie.

pillen.jpeg

Als presenteren echt onderdeel van je werk is raden we je het sterk af. Ten eerste is een bètablokker geen snoepje maar een medicijn wat ingrijpt op je hartslag.

Ten tweede horen wij van deelnemers aan onze spreekangst trainingen dat de fysieke verschijnselen inderdaad minder zijn met een pilletje, maar dat de mentale paniek eigenlijk aanwezig blijft. Wat dan weer een hele schizofrene beleving geeft, waardoor deelnemers nog meer opzien tegen een volgende presentatie.

De belangrijkste reden waarom we je aanraden niet aan de pillen te gaan is omdat je jezelf daarmee het ultieme signaal geeft dat jij dit niet kunt. En dat maakt van je tweebaans spreekangst snelweg in je hoofd meteen een driebaansweg.

Lees meer over dit onderwerp in deze blog over pillen en spreekangst.

Oefenen, oefenen, oefenen

En dan, als je je op de goeie manier voorbereidt en in de goeie aandachtsverdeling zit en netjes positieve verwachtingen visualiseert…dan is het een kwestie van doen.

Maar niet zo maar in het wilde weg doen. Zorg dat je een plan maakt waar en hoe je gaat oefenen.

Begin rustig, boek niet meteen de Arena af om een keynote presentatie te geven. Zoek overzichtelijke, maar in moeilijkheidsgraad oplopende uitdagingen uit.

Begin bijvoorbeeld met het staand geven van een update aan 2 of 3 collega's. Bereid je daar op voor door uitgezoomd naar je verhaal te kijken (Storydesign). Tijdens het presenteren weersta je de verleiding om je als een acteur te gedragen en zoek je de interactie op met je collega's. Praat met ze zoals je dat één op één zou doen.

Gaat dit goed? Dan is het tijd voor een volgende stap. Zoek een iets groter groepje op en laat de presentatie iets langer duren.

Neem jezelf voor wat je tijdens de presentatie gaat doen (bijvoorbeeld interactie opzoeken) en evalueer achteraf hoe dat ging.

Onderzoek laat namelijk zien dat gericht en strategisch oefenen in combinatie met monitoring een veel grotere opbrengst geeft dan random oefenen.

Conclusie

Nog even samengevat. Spreekangst is een heftige sensatie die akelig voelt. Door je spanning te scoren kun je in kaart brengen of je echt last hebt van spreekangst of alleen verhoogde spanning.

De aanleiding om spreekangst te ontwikkelen is heel divers, maar de oorzaak is altijd hetzelfde. Je hanteert een verkeerde aandachtsverdeling in combinatie met negatieve verwachtingen.

Het is echt mogelijk om van je spreekangst af te komen als je nieuwe strategieën hanteert en deze in de praktijk gaat brengen.

Succes

We wensen je heel veel succes met het overwinnen van je spreekangst.

Misschien ter bemoediging: je bent niet alleen. Er zijn ongelooflijk veel mensen met spreekangst (ook mensen waar je het helemaal niet van zou verwachten, geloof ons).

We weten ook uit ervaring dat als er geen bredere problematiek speelt, spreekangst uitstekend op te lossen is. Als je hebt leren fietsen kun je ook ontspannen leren presenteren. Echt waar.

Vragen?

Wil je nog iets vragen? Overleggen? Of gewoon even sparren?

Neem contact met ons op via info@nobbemieras.nl of bel met 026-4463002. We krijgen heel veel telefoontjes van mensen met spreekangst en geven je graag vrijblijvend en eerlijk advies.

Training Presenteren zonder Spreekangst

Wil je niet zelf aan de slag met je spreekangst maar zou je een training of coaching willen volgen?

Kijk dan bij onze training Presenteren zonder Spreekangst. In deze veilige training werken we twee intensieve dagen in groepjes van maximaal 5 personen. We monitoren en begeleiden je totdat je qua spanningsniveau rond de 4 zit.

Op Springest vind je reviews van eerdere deelnemers aan deze training.