Veel vrouwelijke leiders komen in een spagaat zodra ze hun mond opendoen in een meeting, presentatie of op het podium. Ben je duidelijk en direct, dan ben je al snel ‘te hard’. Kies je voor verbinding en warmte, dan loop je het risico niet serieus genomen te worden.
Dit is geen individueel probleem maar een structureel dilemma waar vrouwen tegenaan lopen
Vrouwen, leiderschap en spreken
Bij leiderschap hoort zichtbaarheid. Dit is in de praktijk lastiger voor vrouwelijke leiders dan voor hun mannelijke collega’s. We zien dat veel vrouwen hun bijdrage verkleinen. Ze aarzelen om het podium te pakken, ‘hoeven niet zo nodig’ op de voorgrond en profileren zich voorzichtiger.
Niet omdat ze zo bescheiden zijn (wat vrouwen zelf vaak wel denken),
maar omdat ze feilloos aanvoelen wat de sociale verwachtingen zijn.
Hoe werkt dat?
Het dilemma bij vrouwelijk leiderschap: warm of competent?
De sociale psychologie beschrijft hoe we elkaar niet alleen bij een ontmoeting inschatten, maar ook hoe we (allemaal) op voorhand beelden hebben van hoe groepen zich zouden moeten gedragen. Deze stereotypen schrijven als het ware voor wat we ‘normaal’ vinden. Zo verwachten we min of meer dat kinderen onschuldig, makelaars onbetrouwbaar en dokters alwetend zijn.
Vrouwelijke leiders vinden we in het algemeen warmer dan hun mannelijke collega’s èn iets minder competent.
Competente vrouwen
Dezelfde onderzoeken laten zien dat als iemand zich tegen de stereotypering in gedraagt, we hier een beetje een ‘off’-gevoel aan overhouden.
Dus zodra je als vrouwelijke leider sterk en stellig communiceert (geassocieerd met competentie), ga je tegen verwachtingen in en vinden mensen je al snel minder prettig.
Als vrouwelijke leiders wel competent, maar niet warm gevonden worden, komen er al snel woorden om de hoek zoals ‘pittig’, ‘bitch’ of ‘manwijf’.
Je kunt je voorstellen dat dit soort typeringen niet per se behulpzaam is in je carrière.
Daarom wringen veel vrouwen zich in allerlei bochten om vooral niet te geprofileerd aanwezig te zijn. Wat best lastig is zodra het om spreken en presenteren gaat, want als je een podium beklimt, claim je ruimte en expertise.
Effectief presenteren gaat voor veel vrouwen daarom niet alleen over technieken zoals stemgebruik of structuur, maar ook over begrijpen in welk krachtenveld je je begeeft, hoe je wordt waargenomen en hoe jij daarop anticipeert.
Tips voor vrouwelijke leiders
Helaas is er geen ‘easy fix’ voor de stereotype beelden waar vrouwen in hun leiderschap mee te maken hebben. Het veranderen van beelden in een samenleving kost tijd en moeite. Er zijn een aantal zaken die vrouwelijke professionals ondertussen zelf kunnen aanpakken.
1. Betrek het niet op jezelf
Verwar anticiperen op backlash niet met persoonlijkheid. Als je stopt met tegen jezelf te zeggen ‘dat je nou eenmaal van nature bescheiden bent’, komt er meer ruimte om nieuwe vaardigheden te leren.
2. Koester je ambitie
Ambitie is een combinatie van ‘kunnen’ en ‘willen’. Het ‘willen’ wordt vaak gevoed door erkenning. Vrouwen krijgen in het algemeen wat minder erkenning voor hun competenties, waardoor ze makkelijker opgeven als het lastig wordt. Zoek daarom bewust mensen in je omgeving op die je erkenning geven voor wat je goed kunt en je stimuleren om ambitieus te zijn.
3. Kies voor warmte èn stevigheid in je vrouwelijke leiderschap
Alle leiders (en vooral vrouwen), worden het meest gewaardeerd als ze een combinatie kunnen maken tussen warmte en competentie. Dat is goed nieuws, want dat betekent dat je niet hoeft te kiezen. Draai beide knoppen zo ver mogelijk open.
4. Oefen door je ongemak heen
Doordat je onbewust weet dat je kans loopt op backlash, ben je vaak automatisch wat meer gespannen bij assertief gedrag. De enige manier waarop dat slijt is door erdoorheen te oefenen. Dus oefen je zelfpromotie tot het voelt alsof je een broodje kaas bestelt. Geef net zoveel presentaties totdat je je echt thuis voelt op een podium. Neem je voor om standaard ‘ja’ te zeggen op geprofileerde bijeenkomsten.
Vrouwelijk leiderschap
Vrouwelijke leiders zijn geen aparte diersoort. Zij zullen net als mannelijke leiders draagvlak moeten kunnen creëren en anderen kunnen overtuigen. Alleen de uitdaging waar geprofileerde vrouwen voor staan is wel net iets groter.
