Wat is de Storytelling methode en hoe werkt storytelling?

De Storytelling methode is een praktische manier voor professionals om abstracte statements om te zetten in aansprekende verhalen. In deze aanpak kies je eerst je boodschap, maak je daar een heldere moraal van en zoek je vervolgens een anekdote die die moraal laat voelen. Zo wordt je verhaal begrijpelijker, overtuigender en makkelijker te onthouden.

Storytelling om te overtuigen

Verhalen vertellen is een belangrijk aspect van overtuigingskracht. Of het nu gaat om het presenteren van je strategie aan het managementteam, het overtuigen van je board of het inspireren van je team: het is allemaal storytelling. Een goede Storytelling methode helpt je om meer invloed te krijgen, omdat verhalen beter worden begrepen, langer worden onthouden en vaker worden doorverteld.

Het effect van de Storytelling methode

Neem een belangrijk statement als ‘De doorlooptijd van ons proces is te lang.’ Je kunt dit in koeienletters op een slide zetten en er ernstig bij kijken, maar dat wil niet zeggen dat dit ook maar enig effect heeft.

Veel beter is het om een waargebeurde anekdote te vertellen over een bestelling die vijf weken te laat geleverd werd en de klant in grote problemen bracht. Zulke grote problemen dat de klant uiteindelijk gefrustreerd opstapte.

Je team zal zelf concluderen: ‘Oei, onze doorlooptijden zijn veel te lang.’ Ze hebben een unieke, persoonlijke conclusie getrokken. Ze hebben je statement zelf ontdekt in plaats van dat jij het aan ze hebt opgedrongen. In onze storytelling training oefen je deze vertaalslag: van abstract statement naar concrete anekdote.

Prachtig natuurlijk, maar waar vind je zo’n verhaal? Veel managers vinden het lastig om in een professionele setting te werken met anekdotes. Gelukkig hoef je geen charismatisch genie te zijn om een inspirerende presentatie te geven. In dit artikel laten we je zien hoe storytelling werkt en hoe je in drie eenvoudige stappen een cognitief statement omtovert in een aansprekende anekdote.

De 3 stappen van de Storytelling methode

Stel: je hebt een presentatie gemaakt met daarin allerlei statements: in je opening, je feiten, je argumenten en je afsluiting. Deze opzet is sterk, maar de inhoud moet nog tot leven gewekt worden. Het geheel is nog wat droog van karakter. Met andere woorden: je presentatie staat als een huis, maar de kamers moeten nog gevuld worden met verhalen. Precies daar helpt een praktische Storytelling methode bij.

Deze Storytelling methode bestaat uit drie stappen: kies een statement, vertaal dat statement naar een moraal en zoek daar een passende anekdote bij. Daarmee geef je je publiek niet alleen informatie, maar ook betekenis.

Stap 1: kies een statement

Kies een statement uit je presentatie die jij tot leven wilt wekken met een anekdote. Als je geen presentatie paraat hebt, kun je ook een statement uit een willekeurige presentatie kiezen. Maak het niet te moeilijk en probeer het niet te goed te doen. Het gaat er nu vooral om dat je de principes van storytelling gaat begrijpen.

Stap 2: maak een moraal van je statement

De moraal is de boodschap die in je anekdote verstopt zit, maar niet hardop uitgesproken wordt. Neem bijvoorbeeld Roodkapje.

De moraal van dit verhaal is: ‘Als je een wildvreemde vertrouwt, dan zal het slecht met je aflopen.’ De verteller benoemt deze moraal niet, maar het luisterende kind pakt hem feilloos op. De moraal is de conclusie die je luisteraar moet trekken: je hele verhaal in één zin.

Als jij niet weet wat je moraal is, wordt het lastig om een bijpassende anekdote te vinden. Daarom is het belangrijk om je statement eerst om te zetten in een moraal. Daarvoor bestaat een handige formule die afkomstig is uit de scenariowereld. Je zet je statement om in een van deze twee formules:

Formule 1:       A leidt tot B

Formule 2:       Als A, dan B

Laten we een voorbeeld nemen. Ik wil mijn publiek overtuigen van het volgende statement: ‘Innoveren is riskant.’ Als ik hier een moraal van wil maken kan ik dat als volgt doen:

A leidt tot B: ‘Innoveren leidt tot onbeheersbare risico’s.’

Of

Als A dan B: ‘Als je gaat innoveren, dan kun je de klant verliezen.’

Misschien lijkt dit een wat wiskundig begin van storytelling, maar we garanderen je dat dit werkt. Maak de vergelijking zelf maar eens: verzin een verhaal bij ‘Geld maakt niet gelukkig.’
Verzin nu ook een verhaal bij ‘Als je veel geld hebt, word je eenzaam.’

Bij welke van de twee komen de meeste verhalen boven? Precies, bij de tweede. Dat komt omdat die specifieker is en dus meer associaties oproept.

Wij kiezen als voorbeeld voor de volgende moraal:
‘Als je gaat innoveren, dan kun je de klant verliezen.’

Stap 3: zoek een anekdote bij je moraal

Bij de moraal ‘Als je gaat innoveren, dan kun je de klant verliezen’ zijn tal van verhalen te vinden. Er zijn massa’s bedrijven en instellingen bijna kopje onder gegaan door innovaties. Misschien ken je zelf een verhaal uit je eigen organisatie.

Je kunt je verhaal ook ophalen bij collega’s: ‘Zeg, heb jij weleens meegemaakt dat we een klant kwijtraakten door een mislukte innovatie?’ Als je het maar vaak genoeg vraagt, stuit je gegarandeerd op een goed verhaal. Zie het als een soort schatzoeken. En als je een goed verhaal vindt, vergeet dan niet om door te vragen: hoe meer details je kent, hoe beter je anekdote uiteindelijk wordt.

Buiten je eigen organisatie kun je ook naar geschikte verhalen zoeken. Google bijvoorbeeld op mislukte innovaties, dan vind je de mooiste voorbeelden. Zo lazen we in het NRC het volgende verhaal over Google Glass:

‘De computerbril Google Glass was al een hype nog voordat iemand het ding op zijn neus had gehad. Het concept sprak enorm tot de verbeelding. Met deze bril op kon je filmpjes kijken tijdens een saaie les, e-mails lezen tijdens het winkelen of beeldbellen terwijl je op de bus wachtte. Google Glass werd in 2012 verkocht als een sensatie, een revolutie in het beleven van de wereld om ons heen.

Ontwikkelaar Tom Chi wist het zeker: Google Glass zou de wereld veranderen. “We willen mensen in staat stellen techniek op een natuurlijke manier te gebruiken,” jubelde hij op een TED-conferentie.

Toch werd Google Glass geen succes. De bril bleek onverwachte weerstanden op te roepen: omstanders vreesden voor hun privacy omdat ze niet goed konden zien of de drager van de bril hen filmde of fotografeerde.

Ook ontstonden er juridische dilemma’s: mag je bijvoorbeeld rijden met zo’n bril op? Daarnaast bleek de bril een heuse sexkiller: werkelijk niemand zag er goed uit met het ding op zijn neus. Daarnaast was niet duidelijk wat de meerwaarde van Google Glass was. Al die functionaliteiten zaten toch ook al op onze telefoon?

In 2015 haalde Google de bril van de markt. De materiële schade was groot, maar ook het imago van Google liep een behoorlijke deuk op: de tech-tovenaars van Silicon Valley hadden hun wonder niet verricht.’

Analoge anekdotes
Als je geen letterlijke voorbeelden kunt vinden, of je opties wat wilt vergroten, dan is het een goed idee om op zoek te gaan naar een analoge anekdote. Een analoog verhaal speelt zich af buiten de context van je moraal — in dit geval het bedrijfsleven — maar vertoont er opvallend grote overeenkomsten mee.

Zo zag ik eens een bankier die zijn presentatie over blockchain opende met een analoge anekdote. Hij vertelde hoe hij en zijn vrienden in zijn tienertijd over seks dachten: iedereen was er hevig in geïnteresseerd, niemand wist wat het precies was en iedereen dacht dat anderen het al deden. Vervolgens stelde hij: ‘blockchain is eigenlijk een soort tienersex.’ De grap van zo’n analoog verhaal is dat het publiek ergens wel weet dat we het hier niet echt over gaan hebben. En dat activeert ze enorm.

Als we teruggaan naar onze moraal ‘Als je gaat innoveren, dan kun je de klant verliezen’, vraag je dan af of je iets vergelijkbaars ook weleens thuis hebt meegemaakt. Of op vakantie. Of in de straat.

Door de moraal buiten zijn oorspronkelijke context te plaatsen, vind je soms verrassende verhalen. Dat is precies hoe deze Storytelling methode je helpt om abstracte boodschappen concreet en menselijk te maken.

Persoonlijke anekdotes
Een analogie kan een mooie gelegenheid zijn om een persoonlijke anekdote te vertellen. Soms is het een goed idee om wat persoonlijker te worden. Als je meer binding wilt creëren met je collega’s of je team bijvoorbeeld. Of als je wilt werken aan onderling vertrouwen.

Als je een persoonlijk verhaal gebruikt, bewaak dan altijd de grens tussen persoonlijk en privé. Je wilt natuurlijk geen verhalen vertellen die te onthullend zijn of te vergaand voor de relatie die jij met je publiek hebt (‘Mijn sokkenobsessie begon in 1983 …’). Het is niet de bedoeling dat je luisteraars met kromme tenen zitten te luisteren.

En ben jij iemand die nooit privéverhalen vertelt op de werkvloer? Realiseer je dan dat een plotseling privéverhaal ongeloofwaardig kan overkomen op je collega’s (‘Cursusje storytelling gedaan zeker…’).

Wanneer gebruik je deze Storytelling methode?

Deze methode is vooral geschikt wanneer je een abstracte boodschap wilt overbrengen in een presentatie, verandertraject, leiderschapsverhaal of teamgesprek. Denk aan situaties waarin je mensen niet alleen wilt informeren, maar ook wilt meenemen, overtuigen of in beweging brengen. Juist dan werkt storytelling beter dan alleen feiten en argumenten.

Hoe werkt storytelling in de praktijk?

Zoals je ziet kost het maar drie stappen om van je feit een verhaal te maken. Toch komen veel mensen niet veel verder dan het chronologisch voorlezen van een eindeloze hoeveelheid statements. Dat is precies waarom een storytelling training zo waardevol kan zijn: je leert niet alleen wat storytelling is, maar vooral hoe je storytelling toepast in je eigen presentaties, gesprekken en veranderverhalen.

Wie alleen feiten stapelt, drijft collega’s eerder tot wanhoop dan dat hij overtuigt. Dat is jammer, zeker als je bedenkt dat dit niet nodig is. Met een simpele anekdote kun je al een wereld van verschil maken. Sterker nog: je kunt er bergen mee verzetten.

Veelgestelde vragen over storytelling

Hoe werkt storytelling?

Storytelling werkt door een abstracte boodschap te koppelen aan een concrete gebeurtenis. Je publiek trekt daardoor zelf de conclusie, in plaats van dat jij die conclusie oplegt. Dat maakt je boodschap overtuigender en beter te onthouden.

Wat leer je in een storytelling training?

In een storytelling training leer je hoe je relevante verhalen vindt, hoe je een heldere moraal formuleert en hoe je een anekdote gebruikt in een presentatie of gesprek. Je leert dus niet alleen verhalen vertellen, maar vooral verhalen inzetten om invloed te vergroten.

Waarom is storytelling belangrijk in zakelijke communicatie?

Storytelling maakt zakelijke communicatie menselijker. Een goed verhaal helpt om complexe informatie te vereenvoudigen, abstracte doelen concreet te maken en mensen emotioneel te betrekken bij verandering, strategie of samenwerking.

Wat is het verschil tussen een feit en een verhaal?

Een feit geeft informatie. Een verhaal geeft betekenis aan die informatie. Waar een feit vooral rationeel wordt verwerkt, helpt een verhaal je publiek om de boodschap voor zich te zien en er zelf een conclusie aan te verbinden.

Wil je leren hoe je deze Storytelling methode toepast in je eigen presentaties?
In onze storytelling trainingen oefen je met je eigen boodschap, moraal en anekdote.