Mabel Wisse Smit

Er zijn van die dingen die je mist, hoe goed je alles ook bijhoudt. Het optreden van Mabel Wisse Smit op TEDx is er zo een. Ze heeft daar vorig jaar een praatje gehouden, schijnt. Iedereen had het erover. Nou ja, iedereen die ik niet ken dan. Ze werd uitgenodigd omdat ze CEO is van ‘The Elders‘ een soort wijze-mannen club, opgericht door Nelson Mandela. Wij kennen haar natuurlijk vooral als de vrouw van.

TED praatje

Een praatje op TED is niet zomaar iets, een praatje op TED is een ongekende eer. Voor degene die ook wel eens iets mist : TED is een vierdaagse conferentie die sinds 1984 jaarlijks gehouden wordt in Californie. De grootste denkers, schrijvers, ondernemers en politici betreden hier het podium om de deelnemers te inspireren met hun ideeën. Het leuke aan al die lezingen is dat ze online te zien zijn via TED.com, helemaal gratis en voor niets. Daarmee is TED een van de meest verslavende sites in zijn soort: waar anders ligt er zoveel intellectuele rijkdom voor het oprapen?

TEDx

Inmiddels bestaan er ook TEDx conferenties: kleinere versies van het oorspronkelijke TED op verschillende plekken in de wereld, waaronder ook Amsterdam. Hier mocht Mabel dus spreken, en daar had ze zich grondig op voorbereid. Want de TED-stijl heb je niet zo maar te pakken, zéker niet als Nederlander. De TED-stijl moet je bevechten. Wat de TED-stijl is? Welnu, een TED praatje duurt allereerst nooit langer dan 18 minuten en moet boven alles toegankelijk zijn. De stijl van vertellen valt losjes te noemen. De spreker struint relaxed over het podium, maakt rechts en links wat grapjes en de slides verschijnen uit het niets, altijd op exact het juiste moment. Het ziet eruit alsof de spreker het allemaal ter plekke verzint. Dat is natuurlijk niet zo: in werkelijkheid wordt er maandenlang aan zo’n praatje gerepeteerd. Elke punt en komma, hoe casual ook, is zorgvuldig geregisseerd. Of zoals de Amerikaanse econoom John Kenneth Calbrait het zo mooi zegt  ‘It takes about five re-writes to reach the right degree of spontaneity.

Veel geoefend

Ook Mabel heeft veel geoefend, dat is duidelijk. Wat zij laat zien, is een soort uiterlijke kopie van het ‘TED-spreken’. Ze maakt grote, losse gebaren. Ze staat midden op het podium, uiteraard zonder katheder. Ze heeft haar Victor en Rolf pakje thuisgelaten en heeft zich voor de gelegenheid in een simpel zwart pak gehesen (altijd goed). Ze wappert nonchalant met haar handen. Ze maakt gevatte grapjes. Ze kijkt het publiek nadrukkelijk aan. Kortom, het is helemaal Ted. Maar toch klopt het niet, het voelt ongemakkelijk voor de kijker. Daar is een eenvoudige verklaring voor: Mabel vertoont de uiterlijke kenmerken van ontspanning (fysieke losheid) zonder dat haar binnenkant meedoet. Ze heeft bedácht hoe het eruit moet zien en is daarbij vergeten hoe ze van nature presenteert. Ze beweegt uit zichzelf helemaal niet zo groot, ze is niet zo markant als ze zich hier presenteert. Daarnaast zit haar adem hoorbaar veel te hoog: ze spreekt hijgend. Ze neemt nergens de tijd om echt door te ademen, haar zinnen liggen allemaal in elkaars verlengde. Haar spierspanning is consequent te hoog, haar gebaren worden onder grote fysieke druk geproduceerd. Een mooi voorbeeld hiervan is het ‘lightbulb-moment’ (maar daarvoor moet je toch even het filmpje bekijken:)

Tekenen van stress

Een hoge adem en de fysieke overspanning zijn tekenen van stress, en dat is vooral wat de toeschouwer meevoelt. De wet van identificatie is krachtig: als de spreker het benauwd heeft dan krijgt de toehoorder het ook. Lastig, als je ontspannen wilt overkomen. Je kunt je wel bedenken hoe het eruit moet zien, maar expressiviteit laat zich niet afdwingen. Je hebt een bepaald bewegingsarsenaal en daar zul je het mee moeten doen. Wat je van buiten doet moet overeenkomen met wie van je van binnen bent. De een beweegt nu eenmaal groot, de ander klein. Natuurlijk kun je proberen om de grenzen van je expressie te verkennen. Hoeveel ruimte kun je letterlijk innemen terwijl het toch nog comfortabel voelt?  En welke overtuigingen houden je eigenlijk tegen om voluit te presenteren? Dat zijn zeker relevante vragen. Maar je beperkingen blijven je beperkingen. Is dat erg? Welnee. Ik denk dat Mabel een stuk geloofwaardiger was geweest als ze vanuit haar natuurlijke expressie had gepresenteerd. Daarnaast was zowel voor haar als voor het publiek een stuk relaxter geweest. En relaxed, dat is nou juist weer heel erg TED.