Sonja Bakker

Sommige mensen worden heel veel gepersifleerd. Sonja Bakker is zo iemand. Of het nu om Koefnoen of de TVKantine gaat: men vindt in haar een dankbaar onderwerp. Nu heb ik doorgaans bewondering voor persiflerende acteurs. Ik vind het fascinerend om te zien hoe ze anderen kunnen schetsen in taal, stem, motoriek en zelfs mimiek. Je hebt er een scherp oog, technische beheersing en heel veel oefening voor nodig. Behalve in het geval van Sonja Bakker dan.

Sonja Bakker

Sonja is wat je noemt een makkie. Zelfs u kunt het. Probeert u het maar: na het bekijken van drie YouTube filmpjes gaat u het als vanzelf doen. Allereerst neemt u het ietwat knauwende, nasale westfriese accent over. Daarbij spant u uw  gezichtsspieren stevig aan. U blijft lachen, ook als er weinig te lachen valt. En als u even niet weet hoe u moet kijken,  knikt u heftig met uw hoofd. Tijdens het luisteren naar anderen lacht u met de mond open en de ogen samengeknepen. Voor de volhouders is er tenslotte ook nog de motoriek: loop te snel naar een stoel, ga er met een plof op zitten en begin onmiddellijk net iets te hard te praten. Bewaar weinig fysieke afstand en laat vooral geen stilte vallen. Gebruik het woord ‘nou’ veelvuldig. Nu alleen nog een blonde pruik en u bent klaar. Zeg nou zelf: daar hebt u toch geen acteursopleiding voor nodig?

Ik hoor je!

Natuurlijk zijn de uiterlijke kenmerken van Sonja niet alleen dankbaar materiaal voor acteurs, ze hebben ook nog een functie. Met haar non-verbale gedrag verlaagt Sonja haar sociale status en wordt daardoor een benaderbare, bijna meisjesachtige persoonlijkheid. Ga maar na: het heftig knikken met het hoofd bevestigt nadrukkelijk wat de ander zegt: “Ik hoor je hoor!”. Het veelvuldige glimlachen geeft de boodschap “Kijk, ik ben niet gevaarlijk, echt niet!”. Het nadrukkelijke voorover buigen en iets te dichtbij zitten/staan is een bijna letterlijke verbeelding van het er ‘helemaal voor de ander zijn’. Komt ze te dichtbij dan verhoogt ze soms onbedoeld haar status want dat is juist weer agressief, annexerend gedrag.

Gerust stellen

Ik heb het vermoeden dat Sonja haar houding bewust aanneemt om de ander gerust te stellen. Ze gebruikt daarbij veel energie, haar spierspanning is over de hele linie vrij hoog. Onder druk fixeert ze haar spieren zelfs . Haar ontwapenende uitstraling is  functioneel als ze een gespannen cliënt voor zich heeft: die zal zich snel bij haar op zijn gemak voelen. Als ze bij Pauw en Witteman zit werkt het juist weer tegen haar: een deskundige hoort tenslotte een hogere status aan te nemen.

Natalie Holwerda 2009